دانش نامه احادیث پزشکی

دانش نامه احادیث پزشکی

فارسی

چاپ بیست و دوم

در حوزه علوم بشرى، پزشكى، سرآمد همه دانش‏هاست؛ چرا كه فلسفه ساير علوم، بهره‏ ورى انسان از مواهب زندگى است و اين هدف، جز در پرتو سلامت جسم و جان، ميسّر نيست

جزییات بیشتر

محصول جدید

13 قلم

800,000 ریال

مقدار تخفیف

تعداد قیمت شما بیش از
20 800,000 ریال ذخیره می‌کنید 1,600,000 ریال

مشخصات

سال نشر 1398
نوبت چاپ بیست و دوم
تعداد جلد 1
نویسنده محمدی ری شهری
مترجم حسین صابری
شمارگان 1000
ناشر انتشارات دارالحدیث
شابک 978-964-493-029-4

اطلاعات بیشتر

مراحل تحقيق و تدوين‏
براى اطّلاع پژوهشگران از تلاش‏هايى كه براى تهيه دانش‏نامه احاديث طبّى انجام يافته، به سير جمع‏آورى، تحقيق و تدوين آن از آغاز تا انجام، اشاره‏اى كوتاه مى‏شود.
۱. نقطه آغاز
جمع‏آورى احاديث طبّى از متون دينى، با هدفى كه شرح آن گذشت، از احاديث درباره دستگاه‏هاى مختلف بدن آغاز شد، بدين ترتيب كه طرح جمع‏آورى اين احاديث، براساس تقسيم‏بندى فيزيولوژيك بدن، توسط فاضل گرامى جناب آقاى احمد سعادتفر تهيه شد و به وسيله يكى از فضلاى همكار در دارالحديث، جناب آقاى مرتضى خوش نصيب، احاديث مربوط از طريق كليدْ واژه‏هاى اصلى و مرتبط، جمع‏آورى گرديد.
۲. تنظيم ابتدايى‏
پس از جمع‏آورى احاديث و مرتبط ساختن آنها با طرح اوّليه توسط آقاى سعادتفر، تنظيم اوّليه روايات بخش سوم، توسط اين‏جانب انجام شد. در ادامه كار به اين نتيجه رسيدم كه آنچه جمع‏آورى شد، براى تحقّق اهداف مورد نظركافى نيست و براى اين منظور، لازم است احاديثى كه بيانگر ديدگاه‏هاى پيشوايان اسلام درباره علم پزشكى، آداب آن، رهنمودهاى پزشكى، بيمارى و حكمت‏هاى آن، وظايف بيمار، پرستارى، عيادت بيمار و خواصّ درمانى غذاها و گياه‏ها وارد شده است، به اين مجموعه افزوده شود. بخشى از موارد مورد نياز را از منابع تهيه شده در دارالحديث، خود انتخاب كردم و بخش ديگرى، توسط يكى ديگر از فضلاى همكار در دارالحديث، جناب آقاى محمّد تقى سبحانى‏نيا انجام گرفت.
شايان ذكر است كه مسئوليت ارزيابى و انتخاب احاديث، عنوان‏دهى و سازماندهى آنها به صورت كتاب، با نگارنده اين سطور بوده است.
۳. ارجاع به منابع (مصدريابى)
پس از تنظيم ابتدايى دانش‏نامه و رفع نسبى نواقص آن، جهت ارجاع به منابع و تخريج احاديث، به قسمت مربوط تحويل گرديد. در اين مرحله، از طريق برنامه‏هاى نرم‏افزارى جستجوهاى لازم انجام شد و نشانى مصادر يافت شده، بر اساس ميزان اعتبار آنها تنظيم گرديد و اگر متن قوى‏ترى يافت شد، جايگزين متن اصلى گرديد.
در زمينه ثبت احاديث، نكته‏هاى زير مورد توجّه بوده است:
الف روايات تكرار شده در منابع مختلف، حذف شده است، مگر در موارد ذيل:
۱. وجود داشتن نكته مهمّى در متن حديث؛
۲. تفاوت لفظى در متون نقل شده از طريق شيعه و سنّى.
۳. تكرار در چند باب مختلف، مشروط به اين كه روايت، طولانى نباشد.
در غير از اين موارد، نشانى روايت‏هايى كه در منابع مختلف تكرار شده، طبق آيين‏نامه در پاورقى حديث اخذ شده، افزوده مى‏شود.
ب اگر دستيابى به منابع اوّليه مقدور باشد، حديث از آنها نقل مى‏شود؛ وگرنه، از منابع واسطه نقل مى‏شود.
ج با توّجه به اين كه بحارالأنوار از جوامع روايى شيعه و كنزالعمّال از جوامع روايى اهل سنت به‏شمار مى‏رود، لذا نشانى آن دو براى سهولت مراجعه خوانندگان در پايان نشانى‏ها ذكر مى‏شود.
د پس از ذكر مصادر حديث در پاورقى، گاه با تعبير «همچنين، ر. ك:» ارجاعاتى به برخى منابع داده مى‏شود. قابل توجّه است كه در اين گونه موارد، متن مورد ارجاع، گاه با متن كتاب، تفاوت فاحش دارد. در عين حال، ملاحظه آن براى محقّق، سودمند است.
۴. نقد متن و تنظيم نهايى‏
پس از تخريج مصادر و حروفچينى ابتدايى، متن كتاب توسط يكى ديگر از فضلاى همكار در دارالحديث، جناب آقاى رسول افقى، مورد بازبينى و نقد قرار گرفت و همراه با پيشنهادهايى به اين‏جانب ارائه گرديد. با عنايت به پيشنهادهاى ارائه شده، مجددا متن كتاب، توسط نگارنده مورد بازبينى و دقت قرار گرفت و اصلاحات لازم از نظر شكل و محتوا در آن انجام شد.
۵. تهيه مدخل‏ها و تحليل‏هاى مورد نياز
پس از انجام مراحل ياد شده، آخرين مرحله تدوين دانش‏نامه احاديث طبّى، يعنى تهيّه مدخل و تحليل‏ها و توضيحات مورد نياز، توسط نگارنده انجام شد و با عنايت به نكات جديدى كه به هنگام تهيه تحليل‏ها به نظر رسيد، ضمن افزوده‏ شدن برخى از ابواب و عناوين جديد، چينش قبلى در بخشى از كتاب، تغيير كرد.
۶. چگونگى نگارش احاديث‏
مهم‏ترين نكاتى كه در نگارش احاديث لحاظ شده، از اين قرار است:
الف متن انتخابى در صورت امكان، جامع‏ترين، استوارترين و معتبرترينِ متون است.
ب از نگاه ما احاديث رسيده از اهل بيت عليهم‏السلام، در واقع، حديث رسول خداست. در تصريح به اين مطلب، امام رضا عليه‏السلام مى‏فرمايد:
إنّا عَنِ اللّهِ وعَن رَسولِهِ نُحَدِّثُ. «۱»
ما (اهل بيت)، از خدا و پيامبرش حديث مى‏كنيم.
نيز امام صادق عليهماالسلام مى‏فرمايد:
حَديثي حَديثُ أبي، وحَديثُ أبي حَديثُ جَدّي، وحَديثُ جَدّي حَديثُ الحُسَينِ، وحَديثُ الحُسَينِ عليه‏السلام حَديثُ الحَسَنِ عليه‏السلام، وحَديثُ الحَسَنِ حَديثُ أميرِ المُؤمِنينَ عليهم‏السلام، وحَديثُ أميرِ المُؤمِنينَ حَديثُ رَسولِ اللّهِ صلى‏الله‏عليه‏وآله، وحَديثُ رَسولِ اللّهِ قَولُ اللّهِ عزوجل.
حديث من حديث «۲» پدرم، و حديث پدرم حديث جدّم، و حديث جدّم حديث حسين، و حديث حسين، حديث حسن، و حديث حسن، حديث اميرمؤمنان، و حديث اميرمؤمنان، حديث پيامبر خدا، و حديث پيامبر خدا، سخن خداست.
از اين رو، كلمه «حديث» در عنوان كتاب، اين معنا را مى‏رساند كه‏
__________________________________________________
 (۱) رجال الكشّى، ج ۲، ص ۴۹۰، ح ۴۰۱، بحار الأنوار، ج ۲، ص ۲۵۰، ح ۶۲.
 (۲) الكافي، ج ۱، ص ۵۳، ح ۱۴، منية المريد، ص ۳۷۳، الإرشاد، ج ۲، ص ۱۸۶، بحار الأنوار، ج ۲، ص ۱۷۹، ح ۲۸. همچنين، ر. ك: اهل‏بيت در قرآن و حديث، ج ۱، ص ۲۶۱ (حديث آنها، حديث پيامبر خداست).


همه احاديث پيامبر صلى‏ الله‏ عليه ‏وآله و خاندان پاك او مورد استفاده و استناد كتاب، قرار گرفته است.
ج احاديث پيامبر اسلام و اهل بيت آن حضرت تا امام مهدى (عج)، به ترتيب تاريخى ثبت مى‏شوند. البته ممكن است گاه هماهنگى چند روايت در مضمون، موجب گردد كه اين ترتيب، رعايت نشود.
د اگر حديثى هم از پيامبر صلى‏الله‏عليه‏وآله و هم از اهل بيت عليهم‏السلام روايت شده باشد، آنچه از پيامبر خدا نقل شده در متن قرار مى‏گيرد و به روايت ديگر در پاورقى اشاره مى‏گردد.
ه احاديث با نام پيامبر صلى‏الله‏عليه‏وآله و اهل بيت عليهم‏السلام آغاز مى‏شود، مگر آن كه متن روايت، مقتضى ذكر نام راوى باشد كه در اين صورت، نام كتابى كه حديث از آن نقل شده، در آغاز مى‏آيد.
و پيامبر خدا و اهل بيت آن بزرگوار، اسما و القاب متعدّدى دارند كه در نقل مطالب، يكى از آنها انتخاب شده است.
ز پس از ذكر پيامبر خدا با جمله «صلى‏الله‏عليه‏وآله» و پس از ذكر اهل بيت آن حضرت با جمله «عليه‏السلام» و پس از ذكر فاطمه زهرا با جمله «عليهاالسلام»، نسبت به آنان اداى احترام مى‏شود، هر چند در منبع اصلى با الفاظ ديگرى از آنان تكريم شده باشد.
۷. اقدام‏هاى بعدى‏
ويرايش، شرح لغات، مقابله و تصحيح، اعراب‏گذارى و ترجمه مدخل‏ها و تحليل‏ها، اقدامات جنبى مهم ديگرى است كه توسط كارشناسان خبره، انجام شده، كتاب، آماده انتشار مى‏گردد. «۱»
__________________________________________________
 (۱) گفتنى است طبق معمول، مؤلّف، ترجمه كتاب را نيز ملاحظه مى‏كند و اصلاحاتى را كه لازم بداند، انجام مى‏دهد.

در پايان، از همه فضلا و محقّقان دارالحديث كه در ساماندهى اين مجموعه نفيس، به طور مستقيم يا غير مستقيم، سهيم بوده‏اند، بويژه برادران فاضل و عزيز آقايان: مرتضى خوش نصيب، محمّدتقى سبحانى‏نيا و رسول افقى، صميمانه سپاسگزارم. همچنين از فاضل گرامى آقاى احمد سعادتفر كه در تهيّه بخش سوم اين مجموعه با دارالحديث همكارى داشتند و نيز از استاد ارجمند جناب آقاى مهدى مهريزى كه يادداشت‏هاى خود را در زمينه احاديث طبّى در اختيار اين‏جانب قرار دادند و آقاى دكتر حسين صابرى، مترجم گران‏قدر اين دانش‏نامه، قدردانى و تشكّر مى‏نمايم و از خداوند متعال براى همه آنان، پاداشى درخور فضل و كرامت خود، مسئلت دارم.
رَبَّنا تَقَبَّل مِنّا إنَّكَ أنتَ السَّميعُ العَليمُ.
محمّدى رى شهرى‏
۱۲ فروردين ۱۳۸۲
۲۸ محرّم ۱۴۲۴
۱ آوريل ۲۰۰۳