مناظره های آموزنده

  • در تاريخ زندگى پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله و همچنين رهبران تشيّع ، موارد فراوانى يافت مى‏شود كه مخالفان اسلام با آنها به مناظره و بحث و گفتگو نشسته‏اند و انتقادهايى را كه به اصول اسلام و يا فروع آن داشته‏اند ، با كمال آزادى و صراحت بيان كرده‏اند و بدون اين كه مورد كوچكترين اهانتْ واقع شوند ، ايرادهاى آنها مورد نقد و بررسى قرار گرفته است .

جزییات بیشتر

محصول جدید

43 قلم

65,000 ریال

مقدار تخفیف

تعداد قیمت شما بیش از
20 65,000 ریال ذخیره می‌کنید 130,000 ریال

مشخصات

سال نشر 1393
نوبت چاپ دوم
تعداد جلد 1

اطلاعات بیشتر

آزادى بحث و انتقاد در مسائل مذهبى ، يكى از ويژگى‏هاى فرهنگ اسلام است‏[۱] و هنگامى به اهميّت اين آزادى پى مى‏بريم كه مى‏بينيم پس از گذشت حدود ده قرن از تاريخ اسلام و رشد نسبى افكار،در كشورهايى مانند : فرانسه، ايتاليا و پرتغال ، هيچ‏كس حقّ كوچك‏ترين ايراد به فروع مذهب كاتوليكى را نداشت، تا چه رسد به اصول، و كمترين ايراد و اظهار نظر كافى بود كه ايراد كننده را محكوم به مرگ نمايد .

 با جرأت مى‏توان گفت كه در هيچ آيينى به اندازه اسلام ، آزادى انديشه و ابراز عقيده وجود نداشته، تا در پرتو آن ، مخالفان بتوانند حتى پيش رهبران آن آيين ، اظهار عقيده كنند و به بحث و گفتگو بنشينند و در قبول يا رد آنچه مى‏شنوند ، آزاد باشند .

 در تاريخ زندگى پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله و همچنين رهبران تشيّع ، موارد فراوانى يافت مى‏شود كه مخالفان اسلام با آنها به مناظره و بحث و گفتگو نشسته‏اند و انتقادهايى را كه به اصول اسلام و يا فروع آن داشته‏اند ، با كمال آزادى و صراحت بيان كرده‏اند و بدون اين كه مورد كوچكترين اهانتْ واقع شوند ، ايرادهاى آنها مورد نقد و بررسى قرار گرفته است .

 از باب نمونه ، ابن ابى العوجاء يكى از كسانى بوده كه با صراحت ، خدا را انكار مى‏نموده است. او بارها با امام صادق عليه السلام در مسئله «وجود خدا» و ديگر مسائل مذهبى ، به بحث و گفتگو نشسته بود و با اين كه لجاجت عجيبى به خرج مى‏داد و حتى پس از بارها محكوم شدن ، دست از عقيده خود بر نمى‏داشت ، آزادانه در جامعه اسلامى زندگى مى‏كرد و كسى مزاحم او نمى‏شد .

 يك روز ، يكى از ياران امام صادق عليه السلام به نام «مفضّل» او را نزديك قبر پيامبر صلى اللَّه عليه وآله ديد كه نشسته و براى يكى از ارادتمندانش كيفيت پيدايش موجودات را شرح مى‏دهد و مى‏گويد :

 موجودات ، خود به خود و بدون آفريدگار و مدبّر ، پديد آمده‏اند و جهان هستى ، هميشه بوده و هميشه خواهد بود.

 مفضّل ، از اين همه گستاخى به خشم آمد و با كمال تندى و عصبانيت به او گفت :

 دشمن خدا! كافر شدى و آفريدگارى را كه تو را با بهترين استعدادها و كامل‏ترين شكل‏ها آفريد و از حالات مختلفى گذراند تا به حال كنونى رساند ، انكار كردى. اگر در نظام آفرينشِ خودت دقت كنى ، دلائل كافى و روشنى بر وجود خدا مى‏يابى .

 ابن ابى العوجاء نيز گفت :

 چرا اين طور حرف مى‏زنى؟ اگر اهل بحث هستى ، با تو بحث مى‏كنيم و چنانچه سخن خود را اثبات كردى ، از تو پيروى مى‏كنيم؛ و اگر اهل بحث نيستى ، حرف نزن؛ و اگر از ياران جعفر بن محمّد هستى ، او اين گونه با ما حرف نمى‏زند و با مانند دليل تو با ما بحث نمى‏نمايد. او پيش از تو ، حرف‏هاى ما را شنيده؛ ولى هيچ وقت در صحبت ، با ما بدزبانى نكرده و جز پاسخ حرف‏هاى ما ، سخنى نگفته است .

 او با كمال بردبارى و متانت به سخن ما گوش مى‏دهد و از ما مى‏خواهد كه هر چه دليل بر عقيده خود داريم ، بياوريم. پس از اين كه حرف‏هاى ما تمام شد - در حالى‏كه ما به خيال خود ، او را محكوم كرده‏ايم - او شروع به صحبت مى‏كند و با چند كلمه كوتاه تمام حرف‏هايى را كه زده‏ايم ، باطل مى‏سازد و با استدلال‏هاى متين خود ، راه هر گونه بهانه‏جويى را بر ما مى‏بندد ، به طورى كه نمى‏توانيم پاسخ‏هاى او را رد كنيم. اگر تو هم از ياران او هستى ، اين گونه با ما حرف بزن .[۲]

 اين نمونه‏اى از آزادى بحث و انتقاد در جامعه اسلامى بود و در اين كتاب ، با نمونه‏هاى ديگر آن ، آشنا مى‏شويد .

 اين كتاب ، داراى پانزده مناظره در پانزده فصل است كه بجز مواردى كه در پاورقى اشاره شده ، به وسيله نگارنده از عربى به فارسى ترجمه شده‏اند . البته چون هدفْ حتى المقدور ساده‏نويسى بود ، در بسيارى از موارد ، مفاهيم عربى ، نقل به معنا (به حسب استنباط نگارنده) شده‏اند .

 گفتنى است كه اصل اين كتاب ، نخستين‏بار در تاريخ ۱۲ / ۱ / ۱۳۵۷ با نام «مناظره در رابطه با مسائل ايدئولوژى» و در سال ۱۳۸۳ با تغييراتى ، با نام «مناظره و گفتگو در اسلام» به طبع رسيد و اينك با تغييرات و اضافاتى بيشتر با عنوان «مناظره‏هاى آموزنده» ، در اختيار علاقه‏مندان قرار مى‏گيرد .

 در اين شب پربركت ، شب نزول قرآن، از خداوند سبحان مسئلت دارم قصور و تقصيرم را ببخشد و اين مجموعه را موجب آشنايى بيشتر با آيين اسلام و معارف اهل بيت عليهم السلام قرار دهد .

 ربّنا تقبّل منا إنّك أنت السميع العليم‏

 يا مبدّل السيّئات الحسنات‏

 يا أرحم الراحمين‏

 شب بيست و سوم ماه مبارك رمضان ۱۴۳۳

 ۲۱ / ۵ / ۱۳۹۱

 محمّد محمّدى رى‏شهرى‏

 

[۱] مقصود ، فرهنگ اصيل اسلامى است، و گرنه در جامعه مسلمين هم كسانى (مانند اشاعره) بوده‏اند كه مى‏گفتند: «هر چه از ظاهر متون دينى (قرآن و حديث) استفاده مى‏شود ، بايد تعبّداً قبول كرد ، هر چند خلاف حكم صريح عقل باشد؛ زيرا عقل ، قدرت تشخيص خوبى و بدى را ندارد» ، كه با اين نظريّه ، راه هر گونه اظهار نظر و آزادى انديشه را از جامعه سلب مى‏نمودند .

[۲] بحار الأنوار ، ج ۳ ، ص ۵۷ و ۵۸ .